http://ascenteq.com/project/epdp

“ሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ይተዓቀብ” ናይ ነዊሕ ግዜ ናይ ኩሎም ኤርትራውያን ረዚን ጭረሖ እዩ። ስለምታይ እዚ ጭረሖ’ዚ ክሳብ ክንድዚ ወሳኒ ቦታ ከም ዝሕዝ፡ በቲ ሓደ ወገን ንኹሉ ብሩህ እዩ ኢልና ስለ እንኣምን በቲ ካልእ ወገን ድማ ዝርዝሩ ኣዝዩ ሰፊሕ ስለ ዝኾነ ኣብ እምብዛ ዓሚቒ ዝርዝር ኣይክንኣቱን ኢና። ብሓጺሩ ግና ሓድነት ሃገር ብፍላይ ንዓና ኤርትራውያን፡ ኩሉ መግዛእታዊ ውዲታትን ተጻብኦታትን ፈንጢስና፡ ዘይከኣል ዝመስል ዝነበረ ክኢልና ነጻነትና ከነረጋግጽ ዘኽኣለና ምስጢር ዓወትና ስለ ዝኾነ ኣጽኒዕና ክንሕዞ ዝግበኣና ዋሕስ ህልውናናን ቀጻልነትናን እዩ። እዚ ኣባና ዝድረት ዘይኮነስ “ሓድነት ሓይሊ’ዩ” ብዝልብ ኣበሃህላ ኣድማሳዊ ክብደት ዘለዎ እዩ።

ሃገራዊ ሓድነት ኣንጻር ብዙሕነት ዘይኮነስ ናይቲ ዝሓቖፎ፡ ብሃይማኖት፡ ብቋንቋ፡ ብባህሊ፡ ቦታዊ ኣሰፋፍራ … ወዘተ ዝግለጽ ብዙሕነት መሰልን ናጽነት ከይገሃሰ ናይ ሓባር ዋልታን ድርዕን ኮይኑ ዝሓቁፍ ናይ ሓባር ዓንዲ እዩ። ተትእምኖ እምነት ትስዕብ’ሞ ኣብ ጉዳይ ሃገር ብሓባር ትዋሳእ። ኣብቲ ካልእ ናይ ብዙሕነት መግለጽታት እውን ከምኡ፡ ሓድነት ላዕለዋይ ቦታ ሒዙ እቲ መስርሕ ህልውናን ዕቤትን ይቕጽል። ሓድነት ኣብ ጽላሉ ናይ ዘሎ ብዙሕነት መሰላትን ነጻነታትን፡ እንዳገሃሰ ዝጸዓን ዘይኮነስ፡ መዓስን ኣየናይ ቅድሚት ይስራዕን እንዳ ኣነጸረ ኣብ ሕድሕድ እቲ ናይ ብዙሕነት መግለጽታት ዘሎ ምንባብ ከመይ ይስራዕን ዝቕይስ ፍትሓዊ ዓንዲ ማእከል እዩ። ብጉልባብ ሓድነት ምጉዕጻጽን፡ ብጉዳይ መሰል ንሓድነት ሃገር ድሕሪት ምስራዕን ከዓ ክልቲኦም ርትዓውያን ኣይኮኑን።

ኣብ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ቅድሚ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ዝነበረ መድረኽ እውን እንተኾነ፡ እቲ ቅድሚት ዝስራዕ ዝነበረን ዘሎን ሓድነት ሃገር እዩ። ኣብ ኤርትራ ሓድነት ሃገር ናይ ህልውና ጉዳይ ስለ ዝኾነ እቶም ንኤርትራ ኣዳኺሞም ህልውነኣ ከቕህሙ ፈቲኖም ዘይተዓወቱ ወገናት ቅድሚ ኩሉ ነቕኒቖም ከውድቕዎ ዝፈተኑ ነዚ ናይ ሓድነት ዓንዲ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ እውን ከምቲ “ድሕሪ ሞት ጥዕና ቅበጽ” ዝበሃል ድሕሪ ሓድነቱ ህልውና ከምዘይህልዎ ስለ ዝተአንዘብ ብዓንተብኡ ምእንቲ ሓድነቱ ክቡር ዋጋ ከፊሉ እዩ። ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ቃልሲ ምእንቲ ሓድነት ነይሩን ኣሎን ተተባህለ እውን ምግናን ኣይኮነን። እዚ ሓድነት ናይ ምዕቃብ ቃልሲ ሎሚ ኮነ ጽባሕ’ውን ህያው እዩ። ቃልሲ ምእንቲ ሓድነት ቀጻሊ መስርሕ እምበር ኣብ ሓደ ምዕራፍ ወዲአዮ ኢልካ ትሓልፎ ኣይኮነን። ናይዚ ቀጻልነት ቀንዲ ምኽንያት ሓድነት ዝጻብኡ ተርእዮታት፡ መልክዕ እንዳቐየሩ በብግዜኡ ስለ ዝቕልቀሉ’ዩ። ከከም ኩነታቱ፡ ሃይማኖት፡ ብሄር፡ ቋንቋ ወይ ካልእ ትሕቲ ሃገራዊ ስምዒታት ቅድሚ ሃገራዊ ዕማም ክስርዑ ኣብ ዝቀላቐልሉ ግቡእ መልክዖምን ቦታኦምን ምትሓዞም ናይ ግድን እዩ።

ምዕቃብ ሓድነት ኣንጻር ብግዳም ዝመጽእ ተጻባኢ ኣብ ዝግበር ምክልኻል ዝድረት ዘይኮነስ ኣውራ እኳደኣ ኣብ ምሽጥኻ ብዝካየድ ምትሕስሳብ እዩ ክዕኩኽ ዝግበኦ። እዚ ሓድነት ኣብ ውሽጣዊ ምትሕስሳብ እንተደኣ ተሪሩ ብናይ ግዳም ሓይሊ ክንቕነቕ ኣይክእልን እዩ። እዚ ማለት ካብ ሓድነትና እንርባሕ ንሕና ኤርትራውያን ስለ ዝኾና ኣብ ትሕቲ ሓድነት ሃገር ዘሎ ኩለመዳያዊ ብዝሑነትና ኣመሓዲርና ከነደልድሎ ዝግበኣና እውን ባዕልና ንሕና ኢና። እዚ ውጣዊ ምትሕስሳብ ዘድልየሉ ቀንዲ ምኽንያት፡ እቲ ሓድነት ሓደ ዝጸቕጠሉ፡ እቲ ሓደ ድማ ዝጽቀጠሉ ከም ዘይከውን ጌርካ ኣደልዲልካ ኣብ ምትካሉ ምእንቲ ክኽእል እዩ። ሓድነት ክንድቲ ወሳኒ ኣድላይነቱ፡ ምዕቃቡ’ውን ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ናብ ናይ 40ታትን 60ታትን ታሪኽና ከይከድና እዚ ሎሚ ንነብረሉ ዘለና ኩነታት እውን መስካሪ እዩ። እዚ ኣብዚ እዋንዚ ብክለሳሓሳብ እንዳተረዳዳእና ብተግባር ግና ብሓባር ክንሰርሕ ምኽኣል ስኢናሉ ዘለና ኩነታት፡ ሓድነት ኣብ ድልዱል ባይታ ተኺልካ ምዕቃብ ክቡር ዋጋ ከም ዘኽፍል ዘመልክት’ዩ እንተተባህለ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይኮነን።

ሕቶ ሓድነት ሃገር ናይ ኩሎም ደቂ ሃገር ዋኒንን ሕላፍነትን እዩ። ብናይ ኩሎም ጻዕሪ ደልዲሉ፡ ናይ ኩላቶም ክብርን መሰልን ዝሕይል ምዃኑ ከዓ ንጹር እዩ። በቲ ዝደለኻዮ መንገድን ኣብቲ ዝተጸበኻዮ ግዜን ተዘይተረጋገጸልካ እውን ኣንጸርጺርካን ተስፋ ከይቆረጽካን ትገድፎን ካልእ ኣቋራጭ መንግዲ ትመርጸሉን ዘይኮነስ፡ ስንኻ ነኺስካ እትቕጽሎ እዩ። እዚ ማለት ካብዚ መስርሕ ምዕቃብ ሓድነት ወጺእካ ናትካ ውሱን ድሌት ቅድሚት ብምስራዕ ዝትካእ ኣይኮነን። ሃገር ናይ ኩሉ ወዲ ሃገር ስለ ዝኾነት ሓድነታ ከዓ ናይ ኩሎም ደቃ ባህጊ ዘንጸባርቕ ክኸውን ግድን እዩ። ኣብ ትሕቲ እዚ ድልዱል ዓንዲ ሓድነት ዝፍጠሩ ምስሕሓባትን ዘይምቅዳዋትን ክህልዉ ባህርያዊ እዩ። እዞም ዘበላልሑ ምስሕሓባት ክፍትሑን ክውገኑን ድማ ናይ ግድን እዩ። ክፍትሑ እንከለዉ ግና ነቲ ኩሎም ተዓቚበምሉ ዘለዉ ጽላል ሓድነት ብዘየነቓንቕ ክኸውን ናይ ግድን እዩ። እዚ ናይ ግድን ዝኸውን ናይ ህልውና ጉዳይ እውን ስለ ዝኸውን እዩ።

ኣብዚ ሎሚ ግዜ ሓሓሊፉ ዝረአ ዘሎ “ተረዳዲእና ሓድነት ሃገርና ዓቂብና ክንከይድ ስለ ዘይከኣልና፡ መመንገድና ሒዝና ኣስላምን ክርስትያንን ድዩ ከበሳን መታሕትን እንዳተበሃሃልና ንኺድ” ዝቓንኡ ዝመስል ስምዒታት ዝቀላቐል ዘሎ ይመስል። ምናልባት ነዚ ስምዒታት ዝፈጠሮ ኣብቲ “ፍልልያትና ኣመሓዲርና፡ ሓድነት ሃገርናን ህዝብናን ዓቂብና ናብ ለውጥን ህንጸት ሃገርን ንኺድ” ዝብል ንቕሎ ስሉጥ ውጽኢት ዘይምርካብ ክኸውን ይኽእል። ብርግጽ እዚ ንነብሮ ዘለና ዘይተገርሐ ህይወት ቃልሲ ዘየንጸርጽር ኣይኮነን። ግና ድማ ራህዋን ቅሳነትን ከተምጽእ ወፊርካስ ዝገደድ ሕማቕ ዘስዕብ ናይ እንጽርጽሮት መንግዲ ምምራጽ፡ መፍቶ እቶም ካብ ምድኻም ሓድነት ሃገርና ክርብሑ ጭልም ዝብሉ ኣካላት ምዃን ምዃኑ ፈጺምካ ንሓንቲ ካልኢት’ውን ክዝንጋዕ ዘየብሉ እዩ። ሃገርና ኣብዚ ዘስገድግድ ኩነታት እንከላ ብዘይብቑዕ ምኽንያት ግዜ ንበልዕ ምህላውና’ኳ ዘየሕጉስ እንተኾነ፡ ሓድነት አርትራ ጸኒዑ ከም ዝትከልን ጉጅለ ኢሳይያስን ካልኦት ንሓድነት ሃገርና ብረቂቕ ስልቲ ክዳኽሙ ዝሃልኩ ወገናትን ከም ዝሰዓሩ ርግጸኛታት ክንከውን ይግበኣና።

ሓድነት ሃገርና ዋሕስ ኩሉ ዓወታትና እዩ

تتصف ارتريا اليوم من بين دول العالم بمظاهر فريدة، وليس من بين تلك الظواهر ما هو ذو علاقة بالرخاء والاستقرار إن لم يكن العكس. التجنيد الإجباري، غياب الديمقراطية وسائر الحقوق والحريات الأساسية، الاعتقال، غياب العدل والحكم العادل، نزيف هجرة الشباب الذي يتدفق بغزارة، تلك هي أبرز ما يميز ارتريا اليوم، إن هذه الهجرة التي شملت الذكور والإناث وسائر الفئات العمرية والمهن والأعمال تتميز الي جانب كثافتها بتزايد أعداد ضحاياها التي فاض بها البر والبحر، ليس ذلك فحسب، فالأمرُّ من تلك المأساة هو عدم قيام أصحاب المأساة ودافعي ثمنها الباهظ وهم في أغلبيتهم في طور الشباب بواجبهم المنوط بهم تجاه النضال لاستئصال أسباب هجرتهم وهلاكهم بهذه المجانية واللا مبالاة.

دور الشباب في نقل الواجبات والمسئوليات من جيل الي جيل لا يجهله أحد، ونضالنا التحرري خير شاهد علي ذلك، ونفس هذا الدور لا يزال قائماً وعظيم الأهمية في نضال اليوم، وهذا الغياب عن مسرح العمل بما توجبه تلك المسئولية ليس خطراً علي نضال اليوم فحسب، بل يضع الوطن والشعب برمته أمام مستقبل مجهول، وهذه الحقيقة المرة هي التي تدفعنا دوماً الي رفع صوتنا بضرورة إشراك ومشاركة الشباب في العملية النضالية التي تهم الجميع ونتألم كثيراً لغياب دوره. إن الشباب يعلم جيداً أن هجرته قد تريحه قليلاً من الآلام المبرحة التي عاناها وهو يؤدي الخدمة العسكرية الإجبارية أو يتعرض للاعتقال والتعذيب لكنه ليس الحل الجذري النهائي والدائم لجميع مشكلاته. ما الحل إذاً؟ إنه ببساطة إزالة هذا النظام الأرعن الذي هو سبب تلك الهجرة وما يترتب عليها من مهالك ومخاطر، فكما كان لابد لنا في ارتريا المحتلة من محاربة العدو المحتل لاستئصاله واستلام استقلالنا، لابد لنا اليوم أيضاً من محاربة عدو اليوم المتمثل في نظام الهقدف واستئصال شأفته وشأفة سياساته التي أوردتنا المهالك. إن الآثار الضارة لهذه الهجرة المكثفة لا تقتصر علي المهاجرين وما يجدونه في سبيلها من معاناة، بل يتهدد خطر آثارها الوطن برمته، والشباب بما أنه الفئة الأكثر معاناةً في معادلة الهجرة وأسبابها يقع عليه القسط الأكبر من عبء المسئولية تجاه إنقاذ الشعب والوطن من دوامة هذه المأساة.

ضعف مشاركة الشباب في نضال اليوم لا يختلف عليه اثنان، بل حتى الشباب أنفسهم يقرون بهذه الحقيقة، لكن بعث الحراك الارتري الأخير حول قارات العالم المختلفة بصيصاً من الأمل في انبعاث دورٍ جديد وحيوي للشباب، ومن أهم تلك النشاطات المبشرة ما قام به شباب اللاجئين الارتريين باثيوبيا في السادس والعشرين من يونيو 2015م بالعاصمة أديس أبابا من تظاهرة مؤيدة لمجهودات مفوضية حقوق الانسان الدولية في بحث ودراسة أوضاع حقوق الانسان في ارتريا حيث وقفت التظاهرة أمام مقرات الاتحاد الافريقي والاتحاد الاوربي وخاطبت كل الجهات المعنية بالمشكل الارتري عامة. وهذا لا شك حراك شبابي يستحق التشجيع والإشادة، وقد وجد ذلك بالفعل من الأجيال النضالية الأكبر الذين عبروا عن دهشتهم وفرحتهم معاً أنهم بخير مادام ورثتهم أثبتوا جدارتهم باستلام إرث أسلافهم، كذلك فإن الأمسية الترفيهية التي أقيمت في الاحتفال بالذكرى الرابعة والخمسين لانطلاقة الكفاح التحرري الارتري المسلح عبر إقامة ليلة ساهرة في الثلاثين من أغسطس 2015م تستحق هي الأخرى التحية والتجلة. لقد اشتملت الليلة علي معرض ناطق ومرئي لمراحل تطور الكفاح الارتري المسلح مروراً بمآسي الهجرة وسرد حكاوي معاناة الشباب الارتري المهاجر علي أيدي عصابات تجارة البشر، علماً أن ما عرض من مناظر تمثيلية تجسد تلك المأساة، مأساة الهجرة، قد برهن بدوره مباشرة أو بغير مباشرة أن الهجرة حل مؤقت وليست حلاً أبدياً ولن تكون. إذاً يجب أن تصب تلك التحركات والمبادرات الشبابية في نضال الشعب من أجل إزالة نظام الهقدف من الجذور.

الكل يعلم أن غياب ونقص مشاركة الشباب من أكبر مشكلات ونواقص التنظيمات السياسية المناضلة من أجل التغيير، وهي بالتالي من أهم شواغلها المقلقة، لذا علي الجيلين، جيل الكبار وجيل الشباب، أن يردما هوة فارق الأجيال بين الطرفين، وذلك عبر رفع نسبة مشاركة الشباب في النضال. وبصراحة هناك صراع أجيال بين الطرفين قد يطل برأسه أحياناً، لكنه صراع مقدور علي حله وليس من الصراعات المستعصية علي الحل. كذلك من الطبيعي أن لا يجد كلا الجيلين رغبته وهواه لدى الآخر وذلك قد يرجع لفارق السن ومطالبها، علي أن الهوة بين الجيلين تضيق كلما كان هناك روح استعداد لدى الطرفين لتسليم أو تسلم الأمانة القيادية والنضالية. والتعلل بالصراع والفوارق العمرية قد يستغل من قبل البعض في الهروب من المسئولية، مسئولية التسليم أو التسلم. إذاً فليعمل الكل علي تسليك طريق التفاهم بين الجيلين، وهذا بالطبع يحتم مراعاة حساسيات فوارق العمر وحسابات الفوارق الزمنية بين الطرفين، وهذا أمر مقدور عليه.

تأكيداً علي ما تقدم في عنوان وسطور هذا التعليق قام حزب الشعب الديمقراطي الارتري في مؤتمره الأخير، المؤتمر العام الثاني للحزب، قام بمناقشة تفصيلية لمشكلة غياب دور الشباب عن الساحة النضالية أكد من خلالها عل ضرورة استعداد الشباب لتسلم أمانة الشهداء والمناضلين المخضرمين وعزز ذلك باتخاذ أقوى القرارات العملية والنظرية لإنفاذ معادلة التسليم والتسلم، فهلا قام كلٌّ بدوره كما ينبغي؟؟؟!!!!

ሎሚ ኤርትራ ኣብ ቅድሚ ሕብረተሰብ ዓለም እትልለየሎም ብዙሓት ተርእዮታት ኣለዉ። ኩሎም ከዓ ምስ ጸገምን መከራን እምበር ምስ ራህዋን ቅሳነትን ዝዛመድ የብሎም። ግዱድ ዕስክርና፡ ብኩራት ደሞክራስን ኩሉ መሰላትን፡ ማእሰርቲ፡ ስእነት ፍትሕን ፍትሓዊ ምምሕዳርን፡ ዝያዳ ኩሉ ድማ ናብ ፍልሰት ገጹ ዝምዕብል ዘሎ ስደት ቀንዲ ኤርትራ እትግለጸሎም ዘላ መለለይኣ እዮም። እዚ ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ጾታ፡ ዕድመን ሞያን፡ ዘይፈሊ ዋሕዚ ናብ ስደት ብዘይካቲ ብዝሑ፡ ምስቲ ኣብ መስርሑ ዘጋጥም ዘሎ ህልቂትን ተነጊሩካ ክትኣምኖ ዘጸግም ዘስካሕክሕ ፍጻመታትን ናይ ብዙሓት ኣጀንዳ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ገይሩ እዩ። ንዓና ንኤርትራውያን ግና እቲ ኣዛራቢ እዚ ጥራይ ኣይኮነን። ናይዞም መብዛሕትኦም መንእሰያት ዝኾኑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ተሳትፎ ኣብ ምውጋድ ናይቲ ንክስደዱ ዘገደዶም ጉሒላ ጉጅለ ክህልዎ ብዛዕባ ዝግባእ ግደን ተሳትፎን ኣዝዩ ተባራዒ መዛረቢና እዩ።

መንእሰይ ኣብ ናይ ወለዶታት ምትኽኻእ ዘለዎ ወሳኒ ብጽሒት ከም ሓድሽ ዝንገር ዘይኮነስ ባዕሉ ዝዛረብ ርኡይ ሓቂ እዩ። ኣብዚ ካብ ነዊሕ ግዜ ዝጀመረ’ሞ ጌና ቀጻሊ ዘሎ ምቅብባል ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ወሳንነት ግደ መንእሰይ ተራእዩ እዩ። እዚ ምቅብባል ሎሚ እውን ህያው እዩ። ናይዚ ህያውነት ምቁራጽ፡ መስርሕ ቃልሲ ጥራይ ዘይኮነስ ህልውና ከም ህዝብን ሃገርን እውን ኣብ ሓደጋ ከም ዝወድቕ ፍሉጥ እዩ። ስለዚ ኢና ድማ ኩሉ ግዜ ብሓያል ተሳትፎ መንእሰይ ንንየትን ንተባባዕን። ብብኩራቱ ድማ ንሻቐልን ንስከፍን። ሎሚ እዚ መንእሰይ ዓዱ ገዲፉ ሃጽ ኢሉ ምስዳዱ ካብ ግዱድ ዕስክርናን ማእሰርትን ዘድሕን ግዚያዊ መዕገሲ ካብ ቃንዛ እምበር መሰረታዊ ፍታሕ ከም ዘየምጸኣሉ ይፈልጥ እዩ። እቲ ድሕሪ’ዚ ዝመጽእ “እቲ መሰረታዊ ፍታሕ ደኣ እሞ እንታይ’ዩ?” ዝብል ሕቶ እዩ። መልሱ ከዓ ንጹሩን ዘየዳድን “ነቲ ጠንቂ ስደት ዝኾነ እኩይ ሓይሊ ምእላይ” ዝብል እዩ። ከምቲ ነጻነት ኤርትራ ንክረጋገጽ ናይ ግድን መግዛእቲ ክውገድ ዝነበሮ’ሞ ዝተወገደ ማለት እዩ። ኣብ ናይዚ እዋን ጉዳይና ከዓ እቲ ጠንቂ ስደትን ኩሉ ኣበሳን ፖሊሲ ጉጅለ ህግደፍ እዩ እሞ እቲ ፍታሕ ከዓ ውሱናት ተጣበቕቲ ጉጅለ ህግደፍ ህግደፍ ጥራይ ዘይኮነ እንተልይ እቲ ጉጅለ ዝምረሓሉ ዘሎ ፖሊሲ ዳግማይ ከምዘይጥጥዓ ሓኺኽካ ምድርባይን ምምካኑን እዩ። ሳዕቤን ስደት ኣብቶም ኣብ ምስርሕ ስደት ኮነ ኣብ ዓዲ ስደት እዚ ዘይበሃል መከራ ዝወርዶም ዘሎ መንእሰያት፡ ህጻናትን ካልእ ክፋል ሕብረተሰብ ኤርትራ ጥራይ ዝድረት ዘይኮነስ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ከም ሃገር ሓደጋ ኣንጸላልዩ ዘሎ እዩ። እቲ ፍታሕ ከዓ ከምቲ ወጽዓ ንኹሉ ኤርትራዊ ዝምልከት ኮይኑ፡ ኣቲ ትውልዳዊ መሪሕ ግደ ናይቲ ቀንዲ ግዳይ ኮይኑ ዘሎ መንእሰይ ምዃኑ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን።

ኩልና ከም ዘይንዝገዖ ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ተሳትፎ መንእሰይ ብሓፈሻ ክንድቲ ንጽበዮ ከምዘይኮነ እቲ መንእሰይ’ውን ኣይክሕዶን’ዩ ዝብል ኣምነት ኣለና። ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ኤውሮጳ፡ ኣሜሪካን ካለኦት ኩርነዓት ዓለምን ዝረአ ዘሎ ምልዕዓላት ኤርትራውያን መንእሰያት ግና ተስፋ ዝህብ ይመስል። ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ ኤርትራውያን መንእያት ስደተኛታት ኣብ 26 ሰነ 2015 ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ንዘብኣዊ መሰል ኤርትራ ብዝምልከት ዘካየዶ መርመራ ንምድጋፍን፡ እቲ መስርሕ ቀጻሊ ንክኸውን ንምጽዋዕን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ቅድሚ ኣብያተ-ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃን ሕብረት ኤውሮጳን ዘካየድዎ ሰፊሕን ኣሩምን ሰልፊ ክቕጽል ዝግበኦ ኣብነታዊ ነይሩ። ኣብቶም ነባራት ተቓለስቲ’ውን “ኣንታ ወረስቲ’ባ ኣለዉና እዮም” ዝብል ተስፋ ዘሕደረ እዩ። እዞም ስደተኛ መንእሰያት መበል 54 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምዝካር ኣብ 30 ነሃሰ 2015 ዘካየድዎ ኩለ-መዳያዊ ናይ ምዝንጋዕ መደብ እውን ካልእ “ከምዚኸ ኣሎ ድዩ?” ዘበለ መድረኽ እዩ ነይሩ። እዚ ናይ ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ መድረኽ፡ ብኪነጥበባዊ ስልቲ ተሰንዩ፡ ኤርትራዊ ሓርበኝነትን ናይ 60ታት ውዑይ ስምዒት ኤርትራውያን ኣዘካኺሩ፡ ኣብ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ መከራ፡ ኣብ ጉዕዞ ስደት ዘጋጥም ጸገማትን ብውልቃዊ ጠቕሚ ዝተታለሉ ደላሎ ደቂ ሰብ ዝፍጽምዎ ገበናት ዘርኣየን እዩ ነይር። እቲ መድረኽ ብቐጥታ ድዩ ብተዘዋዋሪ ስደት ግዚያዊ’በር መሰረታዊ መፍትሒ ከም ዘይኮነ እውን ዘንጸባቕ’ዩ ነይሩ። ብርኢቶና እዚ ምብርባር ክቕጽልን ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍ ወቒዑ ናብ ዘድሚ ውዱብ ዓቕሚ ክብርኽን ዝግበኦ እዩ።

ኣብዚ ነሰላስሎ ዘለና ናይ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ቃልሲ ኣብ ፖለቲካዊ ውድባትና ካብ ዝረኣዩ ጸገማት፡ ውስኑነት ተሳትፎ መንእሰያት ቅድሚ ኩሉ ዝስራዕ እዩ። ኣዚ ተሳትፎ መንእሰያት ወሳኒ ስለ ዝኾነ ከዓ ፖለቲካዊ ውድባት ኮነ ኩሎም በሃግቲ ለውጢ ኣካላት ክጭነቕሉ ናይ ግድን እዩ። መንእሰያት እውን ብኩራቶም ኣብ ቃልሲ ክፈጥሮ ዝኽእል ናይ ወለዶታት ሃጓፍ ተገንዚቦም ብዕቱብ ከስተብህልሉ ይግበኦም። ክሳብ ሕጂ ኣየስተብሃልሉን ንምባል ዘይኮነስ፡ ነቲ ትሕቲ ትጽቢት ዘሎ ደረጃ ተሳትፎኦም ኣብቲ ዘድሊ ብራኸ ከብጽሕዎ ይግባእ ማለትና እዩ። ብጋህዲ ንምዝራብ ኣብ መንጎ እቲ ክትካእ ዝግበኦ ነባር ተቓላሳይን እቲ ክትክእ ዝግበኦ መንእሰይ ሓይልን ምክሳስ ይርአ’ዩ። መብዛሕትኡ ካብዚ ምክሳሳት እትጽበዮን ተቐራሪብካ ክውገን ዝኽእልን እዩ። ብዝተወሰነ መልክዑ፡ እቲ ነባር ነቲ መንእሰይ፡ እቲ መንእሰይ ድማ ነቲ ነባር ከምቲ ዝደልዮ ዘይክኾነሉ ይኽእል እዩ። ከተረክብን ክትርከብን ድልውነት እንተልዩ ግና እዚ ፍልልያት ከመሓደር ዘይከኣል ኣይኮነን። ነቲ ናይ ግዜ ስግግር ዝፈጥሮ ፍልልይ ከም ከይተረክብ ወይ ክይትርከብ ከም መህደሚ ክትጥቀመሉ ተደሊኻ ግና ከይተፈትሓ ኣብ ዕንክሊል ከንብረካ ይኽእል እዩ። እቲ መስርሕ እምበኣር በዚ ኮነ በቲ፡ ቃልሲ ዝሓትት ኩርኳሕ እምበር ሰቲ ዝተነስነሶ ልሙጽ መንገዲ ኣይኮነን። ኣብ ከምዚ ኩነታት ነዚ ጉዳያት ንምቅርራብ ክልቲኡ ወገናት ናይ ዝተፈላለዩ እዋናት ትውልዲ ስለ ዝኾነ ዝፍጠር ፍልልይ ከም ዘሎ ክእመን ይግበኦ።

ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ኣቐዲሙ ንግዚያውነት መፍትሒ ስደትን ዕዙዝ ግደ መንእሰይን ብዝምልከት፡ ካብ ዘለዎ ተረድኦን ሓልዮትን ነቒሉ፡ ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ ኣብ 2ይ ጉባአኡ ንመንእሰያት ብዝምለት ኣብ ዘስፈሮ ውሳነ “ሰድህኤ ከም መቐጸልታ ናይ ቅድሚ ሕጂ ጻዕርታቱ፡ መስርሕ ምርግጋጽ ኣድማዒ ተሳትፎ ኤርትራዊ መንእሰይን፡ ምቅልጣፍ ምስግጋር መሪሕነታዊ ተራ ኤርትራዊ መንእሰይን፡ናብ ክዉንነትን ምቕያር ዘኽእል መሳለጥያታትን ኣገባባትን ምፍጣር ሓደ ካብ ናይ’ዚ እዋን ቀዳምነታቱ ምዃኑ የረጋግጽ።” ዝብል ሓላፍነታዊ ሓሳብ ይርከቦ። እዚ ኣበሃህላ ኤርትራውያን መንእሰያት ናብዚ ሰልፊ ክጽንበሩ ዝዕድምን ዘተባብዕን ጥራይ ዘይኮነ፡ መንእሰይ ትውልዳውን ታሪኻውን ሓላፍነቱ ክርከብ ዝጠልብ ረዚን መልእኽቲ’ዩ። እቲ ግብራዊ መልሲ ከዓ ኣብ ኢድ ኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ዓድን ኣብ ስደትን ዘሎ እዩ።

3 ነሓሰ 2015

ርእሰ-ዓንቀጽ ሰደህኤ

“ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ መዓስ ጀሚሩ?” ኢልካ ምስ ሓተትካ፡ ዝወሃብ መልስታት ከከም መላሲኡ በብዓይነቱ ኮይኑ፡ እቲ ዝያዳ ገላጺ ዝኸውን መልሲ “ህዝቢ ኤርትራ ደኣ መዓስከ ካብ ቃልሲ በዂሩ” ዝብል ኮይኑ ንረኽቦ። ህዝቢ ኤርትራ ዝተመንዘዖ ነጻነትን ኩሉ መሰረታዊ መሰላትን ንምምላስ ክቃለስ ግድን ምዃኑ’ኳ እንተኣመነ፡ “እቲ ቃልሲ ናይ ግድን ደም ዘፋስስ ክኸውን ኣለዎ” ዝብል ትምክሕቲ ኣይነበሮን። ምእንቲ እዚ ቅድም ዘይጐነጻዊ፡ ሰላማውን ደሞክራሲያውን ቃልሲ ኣካይዱ። ኣብ ዓለም ለኻዊ መድረኻው እውን ምእንቲ ነጻነትን ርትዓዊ ፍታሕን መጒቱ። እንተኾነ ዓለምና ናይ ሓያል ስለ ዝነበረትን ዘላን እቲ ፍታሕ ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነስ፡ እስትራተጅያዊ ረብሓ ሓያላትን ድሌት ገዛእትን ብዘቐደመ ኣገባብ ተደምዲሙ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ መድረኽ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቀራና መንገዲ ኮይኑ፡ “ቃልሰይ ምእንቲ ነጻነትን መሰረታዊ መሰላትን ዋላ ደም ብዘፋስስዶ ክቕጽል፡ ወይስ ንዘይፍትሓዊ ውሳነ ርዒመ ከጽቅጥ?” ኢሉ ክሓትት ተገደደ። ንመግዛእትን ዘይፍትሓዊ ውሳነን ርዒሙ ተንበርኪኹ ክነብር ባህርያዊ ስለ ዘይነበረ ከዓ መሪጽዎ ዘይኮነስ ተገዲዱ ቅድሚ 54 ዓመታት ብ1961 ብረት ኣልዒሉ።

ዕላማን ኣነቓቕላን ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብዙሕ ዘዛርብ ምዃኑ ብሩህ እዩ። ዝንእድዎ ብዙሓት እዮም። ዝነቕፍዎ’ውን ከምኡ። ዘይሩዘይሩ ግና ዕላማ ምብሳር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምርግጋጽ ብፍትሕን ማዕርነትን እትምራሕ ነጻን ልኡላዊትን ሃገር ምንባሩ ዘማትእ ኣይነበረን። ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መንጎ ብኹሉ መምዘንታት ዘይመጣጠኑ ሓይልታት ዝተኻየደን፡ ብዙሓት ነቲ ቃልሲ ብዓይኒ ክሳዳዊ ረብሓኦም ዝርእይዎ ናይ ግዳም ሓይልታት ኢዶም ዘእተውሉ’ዩ ነይሩ። ክብደትን ስፍሓትን ናይቲ ኣብቲ መስርሕ ዝወረደ ብርሰትን ዝተኸፍለ መስዋእትነትን ዝወሰዶ ግዜን ከዓ ናይዚ መርኣያ እዩ። እቲ ዋጋ ቃልሲ ክሳብ ክንድዚ ንክኸብድ፡ ናይቲ ቃልሲ ድኽመትን ብሓባር ዘይምስራሕን እውን ናቱ ኣበርክቶ ከም ዝነበሮ ዝከሓድ ኣይኮነን። ህዝብና ግና “ቃልስና መሪር’ዩ፡ ዓወትና ከዓ ናይ ግድን’ዩ” ዝብል ሓርበኛዊ ጭረሖ ኣምሪሑ ክምህ ከይበለ ተቓሊሱ። ነቲ መሪር ጽዋዕ መስዋእትነት ብዙሕ ግዜ ጨሊጥዎ። ነቲ ዓወትና ናይ ግድን’ዩ ዝበሎ እውን ብዝተወሰነ መልክዑ ኣዕቊብዎ። ነቲ ዘይተመለአ ክፋል ቃልሲ ንምምላእ ከዓ እነሆ ቃልሱ ኣንጻር’ቲ ንዓወቱ ዝጨወየ ጉጅለ ህግደፍ ቀጺልዎስ ኣብ መበል 54 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ በጺሑ። ካብዚ ዝሓለፈ ነዊሕ ናይ ቃልሲ ዓመታት፡ እቲ ዝተወሰነ ዘይንጠዓሰሉ ኮይኑ፡ ብሰንኪ ድኽመትና ብዘይፋይዳ ዝሓለፈን እንሓዝነሉን ግዜ ከም ዘባኸና ግና ክንእመን ይግበኣና። እዚ ማለት ግና ሕጂ’ውን ኣብ ዝባኸነ ግዜ ከነስተንትን ዘይኮነስ “ድሕሪ 54 ዓመታት ኣብ ቃልሲኸ?” ኢልና ክንሓትትን ንቕድሚት ከነማዕዱን እዩ ዝግበኣና።

ነቶም ክቡር ህይወት ከፊሎም፡ ቀዳማይ ምዕራፍ ኣዕዊትና፡ ናብ ካለኣይ ምዕራፍ ቃልሲ ከነቋምት ዘኽኣሉና ሰማእታት ዘለና ክብሪ ኣዝዩ ዕዙዝ’ዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢና ከዓ ወርትግ “ዝኽርን ክብርን ንሰማእታት ኤርትራ” ኢልና እንጭርሕ። እንተኾነ “ንኽብሪ ሰማእታትና ብጭረሖ ጥራይ ዲና እንገልጾ?” ኢልና ነብስና ክንሓትት ይግበኣና። ምሕታት ጥራይ ኣይኮነን እቲ መልሲ እውን ኣብ ኢድና ከም ዘሎ ከይዘንጋዕና ክንምልሶ ንግደድ ኢና። ንሰማእታትና ዘለና ኣኽብሮት እንገልጾ ጀሚሮሞ ከይመልእዎ ንዝሓለፉ፡ ምርግጋጽ ሰላማዊት፡ ፍትሓዊት፡ ደሞክራሲያዊትን ምዕብልትን ኤርትራ ከነውሕስ እንተ ኽኢልና ጥራይ እዩ። ዘተኣማምን ደሞክራሲያዊ ስርዓት ምህናጽ ኣብ ሓደ ትውልዲ ዘይውዳእን ኣብ መስርሕ ምቅብባል ዝምዕብል ኮይኑ፡ ንሕና ኣብታ ናትና መድረኽ “እንታይ ኢና ንገብር ዘለና? ንቀጻሊ ትውልዲኸ እንታይ ኢና ከነውርሶ?” ኢልና ክንሓትት ናይ ግድን እዩ። መልስና ብብዙሕ ውሽጣውን ግዳማውን ምኽንያታት ኣበርክቶና ትሕቲ ትጽቢትናን ትጽቢት ህዝብናን እዩ ዝብል ከም ዝኸውን ርዱእ እዩ። እስኪ ነዛ ታሪኻዊት ዕለት ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንክንደይ ተኸታታሊ ዓመታት ኣብ ሓደ ዓይነት ፌርማታ ኮይና ክንቅበላን ከነፋንዋን ከም ዝጸናሕናን ዘለናን ንዘክር። እቲ ምስኡ ክንስጉም ዝግበኣና ዝነበረ ግዜ ገዲፉና ይኸይድ፡ ወጽዓ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ብጉጅለ ህግደፍ ድማ ብኽንድኡ እንዳሳዕረረ ይኸይድ ከም ዘሎ ኣሉ እንብሎ ኣይኮነን።

ዝተባህለ ክንደግም እምበር እነምጸኦ ሓድሽ ነገር’ኳ እንተዘየለ፡ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ኤርትራን ህዝባን ኣብዚ ኣገዳሲ እዋን ገለ ክንብል ናይ ግድን እዩ። ኩሉ እቲ እንብሎ ግና ናይ ጭንቂ፡ መከራ፡ ክቱር ወጽዓ፡ ሓደጋ ብርሰትን እምበር ናይ ራህዋን ቅሳነትን ምልክትን ዛንታን ኣይኮነን። ምኽንያቱ ኣቲ ዋላ ጉጅለ ህግደፍ ክኽውሎ ተደለየ ባዕሉ ዝዛረብ ኩነታት ኤርትራ ከምኡ ስለ ዝኾነ። ጉጅለ ህግደፍ ምናልባት ነቲ ክዛረብ ዝግበኦ ህዝቢ ክዓብስ ይፍትን ይኸውን። ነቲ ዝረአ ዝዝረበሉ ኩነታት ኤርትራ ግና ክሓብኦ ኣይከኣለን። ሎሚ ህዝብዚ ኤርትራ ኩሉ ነገራት ገሪብዎ ይጣራዕ እዩ ዘሎ። ይሓይሽ እዩ ብዝበሎ መንግዲ ናይ “ርድኡኒ” መልእኽቲ ኣመሓላሊፉልና እዩ። ንሕና ግና ኣብ ድሕሪ ሃገርን ህዝብን ክስርዑ ዝግበኦም ቀዳምነት ብዘይወሃቦም ናይ ጽባሕ ዕማማት ክንሰሓሓብ “ኣለናልካ” ክንብሎ ኣይበቓዕናን። ህዝብና ከም መግለጺ ናይ ተስፋ ምቑራጽ ብፍላይ እቲ ተካኢ መንእሰይ ሓደገኛ ዘይውሑስ ምርጫታት ይወስድ ኣሎ። እዚ ምርጫ ኣብ ልዕሊ እቲ መራጺኡ መንእሰይ ወለዶ ዘውርዶ ዘሎ ሓደጋታት ንዕዘቦ ኣለና። ናይዚ ጉዳይ ሳዕቤን ኣብ ህልውና ኤርትራ ከም ሃገር ተጽዕኖኡ ሓደገኛ ምዃኑ’ውን ምልክታት ንርኢ ኣለና። በዚ ዘለናዮ እንተቐጺልና ህዝብና ኣፉ መኢኡ “ካብ ተዋጋኢት ላም ዘየድሕኑ” ክብለና ምዃኑ ኣይንዘንግዕ። ጽባሕ ዘይኮነስ ሎሚ ፍታሕ ናይ ምርካብ ኣርዑ ኣብ ክሳድና ምህላዉ’ውን ንዘክር።

ሕጂ እውን ኣቲ ህዝብን ሃገርን ናይ ምድሓን ዕድል ኣይተዓጽወን እሞ ኣብዚ ታሪኻዊ እዋን ኮይንና ብውልቂ ኮነ ብእኩብ ንሕሰብ። ንመጻኢ ዓመት ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም ኣብዛ ዘለናያ ናይ ደውታ ፌርማታ ኮይና ከይንጽበያ ንጠንቀቕ። ካብ ህልኽን ናብ ዓዲ ደሓን ዘይወስድ ኒሕን ክንወጽእ ይግበኣና። ሎሚ ከምዚ ኣየ ዝኣምን፡ ከምዚ’ባ ይደሊ” እንዳበልካ ምእዋጅ ግዜኡ ሓሊፉ እዩ። እቲ ዝድለ ዘሎ “ከምዚ እየ ዝገብር” ዝብል ናይ ተግባር ድልውነት ምርኣይ እዩ። ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ቀረባ ኣብ ዘካየዶ 2ይ ጉባአኡ፡ ነዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ኤርትራዊ ሻቕሎት ኣብ ግምት ኣእትዩ፡ ሓደ ካብ ውሳነታቱ “ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ውድባት ተቓውሞ ስኒት ዝፈጥር፡ ኩሉ ኤርትራዊ ተቓዋማይ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ አእጃሙ ከበርክት ዘኽእልን  ዘተባብዕን፡ ክሳብ ውድቀት ስርዓት ህግደፍ ንዘሎ መድረኽ ቃልሲ ዝመርሕ፡ ምስ ኩሎም ናይ ለውጢ ሓይልታት ናይ ሓባር መድረኽ ንምፍጣር ኣብ ዝግበር ጻዕሪ፡ ንምዕዋቱ ከይተሓለለ ቀዳምነት ሂቡ ክሰርሕ ቅሩብ ምዃኑ ደጊሙ የረጋግጽ። ነቲ ክሳብ ሕጂ ዓንቂጹ ዝጸንሓ፡ ዘይምትእምማንን ዘይምጽውዋርን ገታኢ ባህሊ ንምውጋድ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ሰልፍና እጃሙ ከበርክት ወሲኑ።” ብዝብል ኣስፊርዎ ኣሎ። እዚ ኣርሒቑ ዝርኢ ናይ ኩልና ንተኣከብ ድልውነት፡ ናይ ኩሎም ደለይቲ ለውጢ ክኸውን ከዓ ሰልፍና ትስፍው እዩ።

ክብርን ዝኽርን ንሰማእታትና!

30 ነሃሰ 2015